![](http://static.maxi.rs/site/binaries/_ht_1696426797166/lg/content/gallery/image-components/maxi-serbia-sr-latn/climate-hub-delhaize-serbia---header.jpg?imwidth=1376)
![](http://static.maxi.rs/site/binaries/_ht_1696426797166/lg/content/gallery/image-components/maxi-serbia-sr-latn/climate-hub-delhaize-serbia---header.jpg?imwidth=1376)
Ugljenični otisak
For English, scroll down
Dobrodošli u odeljak o Ugljeničnom otisku. Ovde možete naći video uputstva, preporuke i savete kako da izračunate svoj ugljenični otisak. Sve u svemu, podstičemo vas da pratite Protokol za gasove sa efektom staklene bašte (GHG), da biste izvršili izračunavanja ugljeničnog otiska za vašu organizaciju.
Da biste izračunali emisije gasova sa efektom staklene bašte (GHG), savetujemo vam da pratite sledeće korake. Koraci od 1 do 4 su potrebni za izračunavanje, dok su koraci od 5 do 7 korisni naredni koraci za izradu vaše strategije klimatskih promena.
• Korak 1 - Odredite obim i granicu
• Korak 2 – Prikupite podatke za emisije iz obima 1-2 (Scope 1&2)
• Korak 3 – Prikupite podatke za emisije obima 3 (Scope 3)
• Korak 4 - Izračunajte emisije
• Korak 5 - Izradite mapu puta za dekarbonizaciju
• Korak 6 - Angažujte dobavljače
• Korak 7 - Angažujte zaposlene
Da biste započeli s uklanjanjem ugljičnog otiska, pogledajte video tutorijale i preporuke u nastavku.
![](http://static.maxi.rs/site/binaries/_ht_1695287922735/lg/content/gallery/image-components/maxi-serbia-sr-latn/ikona-videa-1---video1-obim-i-granica.jpg?imwidth=930)
Video 1
Korak 1 – Kako odrediti obim i granicu
Ključni izrazi koji se uvode u ovom video uputstvu: postavljanje organizacione granice, postavljanje operativne granice, definisanje emisija Obima 1, 2 i 3 (Scope 1, 2 & 3) i definisanje kategorija Obima 3 (Scope 3).
Preporučeni naredni koraci
1. Određivanje vaše organizacione granice korišćenjem organograma.
2. Mapiranje procesa vaše kompanije i utvrđivanje neposrednih i posrednih emisija, njihovom kategorizacijom u Obim 1, 2 i 3 (Scope 1, 2 & 3).
3. Proverite petnaest kategorija Obima 3 (Scope 3) Protokol za gasove sa efektom staklene bašte i procenite da li su relevantne za vašu organizaciju.
Saveti
1. Dokumentujte vaš obim i granicu u priručniku za računovodstvo, da biste obezbedili konzistentno izveštavanje tokom vremena.
2. U slučaju da je vaša organizacija deo grupe, obezbedite korporativnu usklađenost i dogovorite se o konsolidovanom pristupu.
3. Koristite dokumenta sa smernicama koja se nalaze na našem portalu za dobavljače, uključujući Protokol za gasove za efektom staklene bašte – Korporativni standard.
For English, scroll down
![](http://static.maxi.rs/site/binaries/_ht_1695287910713/lg/content/gallery/image-components/maxi-serbia-sr-latn/ikona-videa-2---video2-prikupljanje-podataka-za-obim-1-i-2.jpg?imwidth=930)
Video 2
Korak 2 – Kako prikupljati podatke za Obim 1-2 (Scope 1&2)
Ključni izrazi koji se uvode u ovom video uputstvu: prikupljanje podataka o aktivnostima i emisionih faktora, podataka specifičnih za dobavljače u odnosu na prosečne podatke za industriju
Preporučeni naredni koraci
1. Prikupljajte podatke o aktivnostima uz angažovanje vaših kolega u relevantnim oblastima poput finansija i nabavke.
2. Prikupljajte emisione faktore specifične za dobavljače od vašeg snabdevača električne energije.
3. Prikupljajte (generičke) emisione faktore iz javnih baza podataka, kao što su DEFRA (UK) ili CO2emissiefactoren.nl (NL).
Saveti
1. Obavezno dokumentujte izvore emisionih faktora i ažurirajte emisione faktore svake godine pošto su podložni promenama.
2. Posebno obratite pažnju na merne jedinice (1 MWh = 1000 kWh; 1 tCO2e = 1000 kg CO2e, itd.)
Pre izračunavanja, obavezno pogledajte naše video uputstvo o izračunavanju ugljenika (korak 4) i razmotrite korišćenje alata koji je na raspolaganju na ovom klimatskom habu.
For English, scroll down
![](http://static.maxi.rs/site/binaries/_ht_1695287935649/lg/content/gallery/image-components/maxi-serbia-sr-latn/ikona-videa-3---video3-prikupljanje-podataka-za-obim-3.jpg?imwidth=930)
Video 3
Korak 3 – Kako prikupljati podatke za Obim 3 (Scope 3)
Ključni izrazi koji se uvode u ovom video uputstvu: korišćenje primarnih u odnosu na sekundarne podatke, baze podataka za emisione faktore Obima 3
Preporučeni naredni koraci
1. Koristite Smernice za Obim 3 GHG Protokola (GHG Protocol Scope 3 guidance) i ocenite 15 kategorija Obima 3 na osnovu analize troškova nabavke.
2. Za sve relevantne kategorije emisija Obima 3, prikupite podatke o aktivnostima i (sekundarnim) emisionim faktorima.
3. Odredite vaše dobavljače visokog prioriteta pomoću analize troškova nabavke.
4. Angažujte dobavljače visokog prioriteta koji zajedno predstavljaju bar 67% ukupnog obima i zahtevajte (primarne) podatke o emisijama.
Saveti
1. Za analizu troškova nabavke i prikupljanje podataka o aktivnostima, obavezno angažujte kolege iz odeljenja Nabavke, Finansija i/ili Kontrole poslovanja.
2. Razmotrite korišćenje onlajn alata za skrining Obima 3, kao što je Quantis ili Sustainalize
3. Emisioni faktori za prehrambene proizvode dostupni su na sledećim linkovima:
• Big climate database (Danska)
• Agribalyse (Francuska)
• RIVM (Holandija)
For English, scroll down
![](http://static.maxi.rs/site/binaries/_ht_1695287946480/lg/content/gallery/image-components/maxi-serbia-sr-latn/ikona-videa-4---video4-izracunavanje-emisija.jpg?imwidth=930)
Video 4
Korak 4 – Kako da izračunate emisije
Ključni izrazi koji se uvode u ovom video uputstvu: metod specifičan za dobavljača, hibridni metod, metod zasnovan na proseku, metod zasnovan na troškovima nabavke, alati za izračunavanje za Obim 1-2 i Obim 3 (Scope 1&2 and Scope 3)
Preporučeni naredni koraci
1. Izračunajte otisak Obima 1-2 (Scope 1-2) koristeći metod specifičan za dobavljača. Razmotrite korišćenje alata na bazi Excel-a ili kreirajte sopstvene.
2. U zavisnosti od iskustva i pristupa podacima, izračunajte otisak Obima 3 (Scope 3) korišćenjem metoda specifičnog za dobavljača, metoda zasnovanog na proseku ili hibridnog metoda za izračunavanje.
3. Molimo da proverite naš odeljak Dokumenti za dostupne alate za izračunavanje na bazi Excel-a.
Saveti
1. Obezbedite trag revizije i sačuvajte izvore podataka u slučaju eksterne verifikacije vašeg otiska.
2. Kad vršite godišnje ažuriranje vašeg otiska, nemojte zaboraviti da ažurirate emisione faktore u skladu sa tim (posebno je električna energija podložna godišnjim promenama).
3. Uvek vodite računa o ispravnom korišćenju mernih jedinica (grami, kilogrami, tone itd.)
For English, scroll down
![](http://static.maxi.rs/site/binaries/_ht_1695287965584/lg/content/gallery/image-components/maxi-serbia-sr-latn/ikona-videa-5---video5-smanjenje-emisija.jpg?imwidth=930)
Video 5
Korak 5 – Kako da izradite mapu puta dekarbonizacije
Ključni izrazi koji se uvode u ovom video uputstvu: dug popis smanjenja emisija, mapa puta dekarbonizacije, interna cena ugljenika
Preporučeni naredni koraci
1. Izradite dug popis mera za smanjenje potencijalnih emisija.
2. Upotpunite dug popis informacijama o upravljanju, npr. uticaji i troškovi i razmotrite korišćenje predloška Smanjenje emisija koji se nalazi na ovoj platformi.
3. Rangirajte i odredite prioritetne mere i, ako je potrebno, izradite poslovni slučaj.
4. Angažujte vaš menadžment i koristite mapu puta dekarbonizacije da biste olakšali donošenje odluka i povećali odgovornost.
Saveti
1. Pri oceni mera smanjenja, vodite računa o željenim ili neželjenim nuspojavama.
2. Razmotrite korišćenje predloška smanjenja emisija u našem odeljku Dokumenti.
3. Na vašoj mapi puta dekarbonizacije, nemojte odlagati kompleksne mere za daleku budućnost. Ako je potrebno dodatno znanje i iskustvo, delujte još danas, npr. izradom tržišne studije ili pilot projekta.
For English, scroll down
![](http://static.maxi.rs/site/binaries/_ht_1695287973676/lg/content/gallery/image-components/maxi-serbia-sr-latn/ikona-videa-6---video6-angazovanje-dobavljaca.jpg?imwidth=930)
Video 6
Korak 6 – Kako angažovati dobavljače
Ključni izrazi koji se uvode u ovom video uputstvu: analiza troškova nabavke
Preporučeni naredni koraci
1. Odredite koje ćete dobavljače angažovati na osnovu analize troškova nabavke i kreirajte podskupove prioriteta dobavljača da biste diferencirali vaše angažovanje.
2. Proaktivno saopštite vaše planove i ambicije vašim dobavljačima, npr. u neposrednom dijalogu, putem pisma ili preko uvodnog vebinara.
3. Počnite da angažujete vaše dobavljače visokog(višeg) prioriteta i olakšajte razmenu podataka.
Saveti
1. Olakšajte učenje i razvoj u vašem lancu snabdevanja, upućivanjem na materijale za e-učenje, kao što je ovaj portal znanja ili Klimatski hab MSP.
2. Da biste ubrzali smanjenje emisija, olakšajte razmenu najbolje prakse među vašim ravnopravnim dobavljačima.
3. Da biste povećali angažovanje, razmotrite uvođenje Ključnih pokazatelja učinka (KPI) u vaše standardne dokumente i procese, u npr. kodeks ponašanja dobavljača, zahteve tendera ili godišnje ček-liste pregleda dobavljača.
For English, scroll down
![](http://static.maxi.rs/site/binaries/_ht_1695287985295/lg/content/gallery/image-components/maxi-serbia-sr-latn/ikona-videa-7---video7-angazovanje-zaposlenih.jpg?imwidth=930)
Video 7
Korak 7 – Kako angažovati zaposlene
Ključni izrazi koji se uvode u ovom video uputstvu: kampanja podizanja svesti, zaposleni kao ambasadori održivosti, interna cena ugljenika, herojski projekti
Preporučeni naredni koraci
1. Gradite svest na internom nivou u pogledu klimatskih promena i ugljeničnog otiska vaše organizacije.
2. Razvijte strukturu upravljanja u kojoj je menadžment odgovoran za napredak u pogledu klimatske metrike.
3. Razvijte zajednicu ambasadora održivosti i omogućite im vlasništvo nad inovativnim “herojskim projektima”.
Saveti
1. Upoznajte vaše zaposlene sa otiskom vaše organizacije i pokrenite aktivnosti koje mogu da vrše da bi postali deo rešenja.
2. Radite sa internom cenom ugljenika radi monetizacije emisija. To stvara okruženje gde je verovatnije da će vaše donošenje odluka doprineti klimatskoj akciji.
For English, scroll down
Carbon Footprinting
Welcome to the Carbon Footprint section. Here, you can find instruction videos, recommendations and tips to calculate your footprint. In general, we encourage you to follow the Greenhouse Gas Protocol to conduct your organizational carbon footprint calculations.
In order to calculate greenhouse gas emissions we advise to follow the following seven steps. Step 1 to 4 are required for calculations, while step 5-7 are useful next steps in developing your climate strategy.
• Step 1 - Determine the scope and boundary
• Step 2 – Collect data for emissions from Scope 1-2 (Scope 1&2)
• Step 3 – Collect data for Scope 3 emissions
• Step 4 - Calculate emissions
• Step 5 - Create a decarbonisation roadmap
• Step 6 - Engage suppliers
• Step 7 - Engage employees
To get started with carbon footprint removal, check out the video tutorials and recommendations below.
Step 1 – How to determine Scope & Boundary
Please watch the video 1 above
Key terms introduced in video above: setting an organizational boundary, setting an operational boundary, defining Scope 1, 2 and 3 emissions and defining Scope 3 categories.
Recommended next steps
1. Determine your organizational boundary, using an organogram.
2. Map your company’s processes and identify direct and indirect emissions, categorizing them in Scope 1, 2, and 3.
3. Check the fifteen Scope 3 categories of the Greenhouse Gas Protocol and assess if they are relevant to your organization.
Tips
1. Document your Scope and Boundary in an accounting manual to ensure consistent reporting over time.
2. In case your organization is part of a group, ensure corporate alignment and agree on the consolidation approach.
3. Make use of the guidance documents provided on our supplier portal, including the Greenhouse Gas Protocol – Corporate Standard.
Step 2 – How to Collect data for Scope 1-2
Please watch the video 2 above
Key terms introduced in video above: collecting activity data and emission factors, supplier-specific data versus industry-average data.
Recommended next steps
1. Collect activity data by engaging your relevant colleagues such as finance and procurement colleagues.
2. Collect supplier-specific emission factors from your electricity supplier.
3. Collect (generic) emission factors from public databases, such as DEFRA (UK) or CO2emissiefactoren.nl (NL).
Tips
1. Make sure to document sources of emission factors and keep emission factors up to date every year as they are subject to change.
2. Pay close attention to units of measure (1 MWh = 1000 kWh; 1 tCO2e = 1000 kg CO2e, etc.)
3. Before calculating, make sure to check our video on carbon calculations (step 4) and consider using the tools made available on this climate hub.
Step 3 – How to Collect data for Scope 3
Please watch the video 3 above
Key terms introduced in video above: using Primary versus Secondary data, databases for Scope 3 emission factors.
Recommended next steps
1. Make use of the GHG Protocol Scope 3 guidance and assess the 15 Scope 3 categories based on a spend analysis.
2. For all relevant Scope 3 emissions categories, collect activity data and (secondary) emission factors.
3. Identify your high priority suppliers with a spend analysis.
4. Engage high priority suppliers that jointly represent at least 67% of total volume and request (primary) emissions data.
Tips
1. For the spend analysis and the collection of activity data, make sure to engage colleagues from Procurement, Finance, and/or Business Control departments.
2. Consider using an online Scope 3 screening tool, such as the one from Quantis or Sustainalize
3. Emission factors for food products are available via the following links:
• Big climate database (Denmark)
• Agribalyse (France)
• RIVM (Netherlands)
Step 4 – How to Calculate emissions
Please watch the video 4 above
Key terms introduced in video above: supplier-specific method, hybrid method, average-based method, spend-based method, calculation tools for Scope 1-2 and Scope 3.
Recommended next steps
1. Calculate Scope 1-2 footprint using the supplier-specific method. Consider using existing Excel-based tools, or create your own.
2. Depending on your experience and access to data, calculate the Scope 3 footprint using the supplier-specific, average or hybrid calculation method.
3. Please check our Documents section for available excel-based calculation tools.
Tips
1. Provide an audit-trail and save data sources in case of external verification of your footprint.
2. While annually updating your footprint, don’t forget to update emission factors accordingly (especially electricity is subject to change on an annual basis).
3. Always be mindful of correct use of units of measurements (grams, kilograms, tons, etc.).
Step 5 – How to develop decarbonization roadmap
Please watch the video 5 above
Key terms introduced in video above: emission reductions longlist, decarbonization roadmap, internal carbon price.
Recommended next steps
1. Create a longlist of potential emission reduction measures.
2. Enrich the longlist with management information for example, impacts and costs and consider using the Emission Reduction template provided on this platform.
3. Rank and prioritize measures, and if needed, develop a business case.
4. Engage your management and use the decarbonization roadmap to facilitate decision-making and accountability.
Tips
1. In evaluating reduction measures, be mindful of desired or undesired side-effects.
2. Consider using the emission reduction template in our Documents section.
3. In your decarbonization roadmap, don’t postpone complex measures into the distant future. If extra knowledge and experience is needed, act today, for example, by doing a market study or a pilot.
Step 6 – How to Engage suppliers
Please watch the video 6 above
Key terms introduced in video above: spend analysis.
Recommended next steps
1. Identify the suppliers you will engage based on a spend analysis, and create prioritized subsets of suppliers to differentiate your engagement.
2. Proactively communicate your plans and ambitions to your suppliers, for example in personal dialogues, via a letter, or via an introductory webinar.
3. Start onboarding your high(er) priority suppliers and facilitate the exchange of data.
Tips
1. Facilitate learning & development in your supply chain, by referring to e-learning materials, such this knowledge portal or SME Climate Hub.
2. To accelerate emission reduction, facilitate sharing of best practices among your peer suppliers.
3. To enhance engagement, consider integrating climate KPIs into your standard documents and processes, in for example a supplier code of conduct, tender requirements, or annual supplier review checklists.
Step 7 – How to Engage employees
Please watch the video 7 above
Key terms introduced in video above: awareness campaign, employees as sustainability ambassadors, internal price on carbon, hero projects.
Recommended next steps
1. Build internal awareness about climate change and your organizational carbon footprint.
2. Develop a governance structure in which management is accountable for progress on climate metrics.
3. Develop a community of sustainability ambassadors and give them ownership over innovative “hero projects”.
Tips
1. Share your organizational footprint among staff and address actions that they can do to make them part of the solution.
2. Work with an internal price of carbon, so that emissions are monetized. This creates an environment in which your decision-making is more likely to contribute to climate action.